Giám đốc Bundesbank đang sử dụng tất cả các quyền lực mềm mà ông có để ngăn chặn "thảm họa" ECB rơi vào vũng lầy chính trị do nhưng tác hại mà chương trình mua lại trái phiếu sắp tới có thể đem lại.

Jens Weidmann – giảm đốc NHTW Đức (Bunbesbank) lo ngại rằng kế hoạch mua trái phiếu chính phủ Ý và Tây Ban Nha của chủ tịch NHTW châu Âu (ECB) Mario Draghi nhằm giúp họ giảm bớt áp lực từ chi phí vay vốn sẽ khiến các chính phủ này thiếu đi động lực cải tổ, chiến đấu chống khủng hoảng đồng thời có nguy cơ kéo ECB vào một kiểu kinh doanh tài trợ các chính phủ - một vai trò ngoài tầm nhiệm vụ của tổ chức này.

Ngoài ra, một bộ phận cử tri Đức thường xuyên ám ảnh với suy nghĩ hành động của ECB sẽ đem lại hậu quả về lạm phát khi mà kinh nghiệm trải qua siêu lạm phát những năm 1920 vẫn là vết sẹo tinh thần quá lớn đối với người Đức.

Nhưng có vẻ như tiếng nói của Weidmann không đủ sức để làm thay đổi kế hoạch chủ tịch ECB Draghi, bởi Bundesbank mặc dù có tiếng nói cao hơn các NHTW khác nhưng cũng chỉ chiếm 1 trong số 17 ghế tại ECB.

Weidmann bắt đầu lên nắm quyền lãnh đạo NHTW Đức Bundesbank từ năm ngoái sau khi người tiền nhiệm từ chức cũng bởi lý do liên quan đến một chương trình mua trái phiếu của ECB.

Berlin đã từng cam kết dùng hàng tỷ Euro tiền nộp thuế của người dân Đức để bảo lãnh cho khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) thoát khỏi nợ nần. Tuy nhiên các cử tri Đức cũng muốn Bundesbank đứng ra đảm bảo những món tiền đó được sử dụng hiệu quả. Weidmann với tư cách đại diện cho Bundesbank tin rằng ông có vai trò bảo vệ quyền lợi của người Đức tại ECB, hoặc sẽ mất sự ủng hộ của họ đối với đồng Euro.

Tất nhiên, Weidmann cũng không muốn Eurozone tan rã, bởi nếu điều đó xảy ra nó sẽ gây thiệt hại lớn cho Đức và Bundesbank. Weidmann càng không muốn đi vào lịch sử như một “tội đồ” phá hủy eurozone. Thay vào đó, Weidmann muốn giữ cho chính phủ những nước đang gặp vấn đề như Ý, Tây Ban Nha (nhưng không quá nghiêm trọng như Hy Lạp) một lượng gánh nặng, áp lực nhất định để có thêm động lực đối phó với khủng hoảng. Điều đó, đối với Đức mà nói, vừa giúp nước này bớt đi một khoản thâm hụt ngân sách, vừa củng cố thêm vai trò của Đức trong liên minh châu Âu.

Đáp lại những lo ngại của Weidmann và Bundesbank, ECB dường như vẫn quyết tâm với chương trình mua trái phiếu. ECB nhấn mạnh, sự ủng hộ của Bundesbank, hay ít nhất là giữ im lặng, là yếu tố quan trọng cho sự can thiệp thành công của ECB. Và ECB không mong muốnWeidmann phát đi tín hiệu phản đối kế hoạch này, như Axel Weber - người nhiệm của ông đã từng làm.

Ngược lại với Weidmann, chính phủ Đức tỏ ra ôn hòa hơn trước kế hoạch của ECB. Thậm chí phó phát ngôn viên cho chính phủ Đức tuần qua còn cho biết thủ tướng Đức Angela Merkel ủng hộ chương trình hành động của ECB, miễn là nó không tạo cơ sở để người dân Đức tái phát nỗi sợ hãi lạm phát.

Trong khi đó, thủ tướng Ý Mario Monti không ngại phát đi quan điểm rằng Đức cung cấp cho các quỹ cứu trợ tài chính khu vực đồng tiền chung châu Âu EFSF và ESM tổng số khoảng 400 tỷ Euro, tuy nhiên, Đức hưởng lợi từ khu vực này một con số lớn gấp nhiều lần thế thông quá các chính sách và định hướng xuất khẩu của nước này. Thêm vào đó, Đức còn đang thu lợi nhuận từ mức chênh lệch lãi suất do bán trái phiếu chính phủ và Ý – một cách gián tiếp - chính là bên phải trả cho khoản chênh lệch đó.

Rõ ràng, mỗi bên trong cuộc chiến này đều có những lý lẽ của riêng mình. Đức thì không muốn tiền ngân sách của họ bị sử dụng vô tội vạ, còn Ý thì buộc tội Đức lợi dụng sự khó khăn của đồng minh để thu lợi. Người ở giữa là ECB lúc này cần có một phương án làm hài lòng tất cả các bên.

Nguyên Linh